Tawisê Melek û Mîtra: Koka Ronahiyê û Sira EzdaîzmaResen

Di dîroka Mezopotamyayê de, rastiyên pîroz carinan di bin navên cuda de hatine veşartin. Lê belê, gava em bi çavê batinîû sira Êzdîtiyê li vê tabloyê dinêrin, em heqîqetekê dibînin kudîroka fermî her tim hewl daye wê veşêre. Bi dîtina min, evgotar îsbata wê yekê ye ku hemû dînên ronahiyê tîrêjên kaniyaherî mezin, yanî Ezdaîzmê ne.

1. Tawisê Melek: Kaniya Nûr û Afirînerê Her Du Ziddan

Di bingeha gerdûnê de du hêzên sereke hene: Ronahî û Tarîtî. Li gorî zanîna min, Tawisê Melek ne tenê nûnerê ronahiyê ye, belkî ew afirînerê her du ziddan (ronahî û tarîtiyê) bixwe ye.

Xwedê (Ezda) bi razemendiya xwe, îradeya afirandinê radestîTawisê Melek kiriye. Bi baweriya min, Tawisê Melek wekî"Cewherê Nûrê", gerdûn ji tunebûnê derxistiye û bûye kaniyaher tiştê ku li asîman û erdê heye. Ev hêza dualî nîşan dide kuher tiştî serî li ber "Sira" wî tewandiye.

2. Mîtra: Sûretekî ji Sira Batiniya Tawisê Melek

Lêkolînerên rojavayî piraniya caran Mîtraîzmê wekî dînekîserbixwe yê Hind-Îranî pênase dikin. Lê belê, li gorîÊzdînasîna min, Mîtra bi xwe ne xwedawendekî cuda ye; ewtenê "sûretekî" (teceliyekî) ji Sira Batiniya Tawisê Melek e.

Tawisê Melek, ji bo belavkirina dadperwerî û ronahiya pîroz, di nav gelên cîhanê de bi navê "Mîtra" xuya bûye. Bi dîtinamin, Mîtra ew rûyê zahîrî ye ku li Hindistan, Îran û Romayêdeng vedaye, lê "Ruh û Sûr" a ku di nav wî de ye, bi temamîya Tawisê Melek e.

3. Sira Dahirkirina ji Kevir: Kerameta Herî Mezin

Yek ji pîroziyên herî girîng ên Mîtra, peydabûna wî ya ji kevire. Li gorî zanîna min, ev yek nîşana hêza batinî ya Tawisê Melek e. Bi baweriya min, Tawisê Melek bi razemendiyaXwedê û bi "Sira" xwe ya xuluqker, Mîtra ji kevir dahirkiriye(peyda kiriye).

Ev dahirkirin îsbat dike ku hêza pîroz hewcedarî dayîk û bavekî însan nîn e. Kevir di vir de sembola "Sûr" û cewherêbatinî ye. Mîtra bi emrê Tawisê Melek ji dilê kevir derketiyeda ku gerdûnê ronî bike.

4. Ezdaîzm: Dara Resen û Polîtîkayên Nasnameyê

Li gorî Êzdînasîna min, Ezdaîzm (Êzdîtî) koka herî kevn e kuhemû baweriyên din jê şax dane. Farisiyan û dîroknasênbiyanî, bi derxistina navê "Yezdanîzmê", hewl dane kokaKurdewar û Mezopotamî ya vê baweriyê veşêrin. Lê belê, bi dîtina min, Tawisê Melek "Cid" (kok) e û her dînên mînaMîtraîzmê tenê nîşan û şaxên wê ne.

Encam:
Bi baweriya min, Tawisê Melek afirînerê ronahî, tarî û sûretê Mîtra bixwe ye. Mîtra tenê tîrêjeke ji wê nûra pîroze ku bi emrê Tawisê Melek ji kevir peyda bûye.

Nivîskar: [Kemal Tolan]

Spas ji bo alîkariya "Zîrekiya Çêkirî (AI)"

Çavkaniyên Dîrokî û Arkeolojîk:

1. Tabletên Mîtannî (1380 b.z.): Navê Mîtra cara yekem li Mezopotamyaya Jorîn (axa Kurdistanê) derbas dibe. Evîsbat dike ku koka Mîtra ji nava axa Ezdaîzma resen şaxdaye.

2. Mehrdad Izady (The Kurds: A Concise Handbook): Izadydestnîşan dike ku Êzdîtî bingeha "Baweriya Melekan" (Cult of Angels) e.

3. Arkeolojiya Şikeftan: Perestgehên Mîtra (Mithraeum) kuli Kurdistanê (wekî Dihok û Silêmaniyê) di nav şikeftande ne, nîşana "Dahirkirina ji Kevir" û sira batiniyê ne.

4. Qewl û Beytên Êzdiyan: Sîstema "Nûra Xwedê" û fonksiyona "Şêşims" di Êzdîtiyê de, wekheviya batinî yaTawisê Melek û Mîtra nîşan dide.