Parêzer Abdî Yarcû diyar kir ku Peymana Penaber û Koçberiyê gefê li penaberên siyasî dixwe, û tekez kir ku ew kesên ku ji ber sedemên siyasî neçar in welatên xwe biterikînin, bi xetereyek mezin re rû bi rû ne.

Peymana nû ya Penaber û Koçberiyê ya Yekîtiya Ewropayê (YE), ku armanca wê sînordarkirina koçberiyê ye, ji aliyê parêzvanên mafên mirovan û parêzeran ve rexneyan dikişîne.

Penaberên siyasî, bi taybetî yên ku ji ber tepeseriya siyasî li Tirkiyeyê, şerê li herêma Kurdan û şîdeta rejîmê direvin, di bin sîstema nû de bi rîskek girîng a binpêkirinên mafan re rû bi rû ne.

Abdî Yarcu, parêzerekî pisporê qanûnên koçberî, penaberî û penaberan li Almanyayê ye, bi taybetî bi têkoşînên xwe yên qanûnî yên li dijî pirsgirêkên destûra rûniştinê, prosedurên penaberiyê û pêvajoyên dersînorkirinê tê nasîn. Endamê Komeleya Hiqûqnasên Komarî (RAV), Yarcu ezmûna xwe ya di parêzvaniya li ser bingeha mafan de bi ANF re parve kir, û bandorên pratîkî yên Peymana Penaberiyê ya nû ya YE li ser erdê nirxand.

Yarcu hişyarî da ku prosedurên sînor û mekanîzmayên bilez dikarin bi bandor mafên penaberan ji holê rakin, û destnîşan kir ku dosyayên siyasî, nemaze yên ji Tirkiyeyê, di van pêvajoyên "lez" de xetereya pelçiqandinê hene.

'XETERA HERÎ MEZIN, PROSEDÛRÊN SÎNORKIRINÊ LI SÎNORÊN DERVE YE'

Hûn di sîstema nû ya penaberiyê ya YE de wekî gef an metirsiya herî mezin a li ser mafên mirovan çi dibînin?

Xetera herî mezin a mafên mirovan di bin sîstema nû de ew e ku serlêdanên penaberiyê dê li sînorên derveyî yên YE-yê bi prosedurên pir zûtir û sînordartir werin nirxandin. Zêdebûna prosedurên sînor û binçavkirinê dikare ji bo penaxwazan gihîştina parêzeran, çareyên qanûnî yên bi bandor û nirxandinek berfireh hema hema ne mumkin bike.

Xetereke girîng heye, bi taybetî ji bo kesên ku ji ber sedemên siyasî neçar mane welatên xwe biterikînin. Çîrokên aloz û bi tevahî takekesî yên zilm û zordariyê di van prosedurên kurt û bilez de bi têra xwe nayên belgekirin. Ev yek îhtîmala biryarên redkirinê yên rasterast xelet û neqanûnî zêde dike.

'DIVÊ DOSYAYÊN DIJBAR Û KurdAN BI BAŞÎ WERIN NIRXANDIN'

Ma hûn difikirin ku prosedurên bilez ji bo penaberên siyasî yên ji Tirkiyeyê dikare mafê wan ê nirxandina dadperwer û takekesî têk bibe?

Belê, bê guman xetereyek wisa heye. Dosyayên penaxwazên siyasî yên ji Tirkiyeyê pir caran hewceyê nirxandinek kesane ya berfireh, pirqatî û pir cidî ne. Ev nirxandina berfireh bi taybetî ji bo serlêdanên ji siyasetmedarên opozîsyonê, rojnamevanan, parêzvanên mafên mirovan, kesên ku bi tevgera siyasî ya Kurd ve girêdayî ne, an jî yên ku bi tevgera Gülen ve girêdayî ne girîng e.

Her çend ev prosedurên bilez, ku veguherî modelek xizmetê, di teorîyê de xuya nakin ku mecbûriyeta nirxandina takekesî ji holê radikin, di pratîkê de ew ê bibin sedema ku serlêdan bi kûrahîya têrker neyên lêkolîn kirin. Lêbelê, yek ji prensîbên herî bingehîn û neguhêrbar ên qanûna parastina navneteweyî ev e ku divê her serlêdanek bi berçavgirtina şert û mercên xwe yên bêhempa û takekesî were nirxandin.

'DI BIKARANÎNA PRAKTÎKÎ DE, BANDORÊN NEYNÎ YÊN PIR CIDÎ DÊ DERKEVIN.'

Ev sîstema nû çawa dikare bandorê li ser şansên parastinê yên kesên ku ji Tirkiyeyê li Almanya penaberiyê dixwazin bike?

Sîstema nû rasterast pîvanên bingehîn ên qanûnî yên ji bo statuya penaberiyê an parastina alîkar naguherîne. Ji ber vê yekê, mafê parastinê yê kesên ku li Tirkiyeyê rastî zordestiya siyasî hatine, di prensîbê de, ji hêla qanûnî ve derbasdar dimîne.

Lêbelê, di sepandina pratîkî de, ev ê encamên neyînî yên pir cidî hebin. Bi taybetî, bidestxistina parastinê dikare ji ber sedemên wekî lezandina proseduran, redkirina hin serlêdanan di qonaxa yekem de (li ser sînor), an sepandina berfirehtir û nermtir a têgeha "welatê sêyem ê ewle" pir dijwartir bibe.

Lêbelê, welatiyên Tirk ku çalakiyên wan ên siyasî û zordestiya dewletê li wan hatiye kirin, bi delîlên berbiçav îspat bûne û şansek parastinê ya qanûnî heye.

Xetera herî mezin li vir di dozên aloz de ye ku tê de zilm û zordariya siyasî tenê bi lêpirsînek berfireh û demdirêj û şopandina qanûnî ya hûrgilî dikare were eşkerekirin.

'EGER MAF TENÊ LI SER KAXEZÊ BIMÎNIN, BINPÊKIRIN NEHÊJ IN.'

Bi raya te, gelo tedbîrên yasayî yên heyî ji bo pêşîgirtina li binpêkirinên mafên mirovan ên ku dibe ku di dema bicîhanîna pergala nû de çêbibin, têr in?

Di teorîyê de, sîstema heyî parastinên girîng ên qanûnî yên wekî mafê hevpeyvîna şexsî, mafê gihîştina dadgehê, Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê (PMME), Peymana Mafên Bingehîn a YEyê, û ya herî girîng jî, prensîba "ne-vegerandinê", ku bingeha qanûna penaberan pêk tîne, diparêze.

Lêbelê, mayîna van garantiyan tenê li ser kaxezê bêwate ye. Ji bo ku mafên mirovan bi bandor werin parastin, divê penaxwaz gihîştina pratîkî ya şêwirmendiya hiqûqî, demek têrker ji bo parastina xwe, û çavdêriya bi bandor ji hêla dadgehên serbixwe ve hebe.

Ji ber vê yekê, faktora girîng ew e ku ev qaîdeyên nû dê çawa li ser erdê werin bicîhanîn. Çiqasî parastinên qanûnî girîng bin jî, xetera binpêkirinên mafên mirovan û vegera bi zanebûn a penaberan nikare bi tevahî ji holê were rakirin heya ku di pratîkê de alîkariya qanûnî ya têrker û mekanîzmayên çavdêriya dadwerî yên bibandor neyên damezrandin.“

Werger: https://anf-news2.com/avrupa/hukukcu-abdi-yarcu-yeni-Iltica-ve-goc-pakti-siyasi-multecileri-tehdit-ediyor-229991?fbclid=IwY2xjawSiMVNleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFvN3UzSlhMVUNwR0Q4Q21kc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvMQeOHK_gtN5ItNsL6fTrorMxqsl1du1nI4flDKYHwSjkQpOqcqaMT4aHPA_aem_TXJWdL8ho2kqi3rvfQMDsA