Pirtûka min* ne tenê pirtûkeke dîrokî ye; ew wekî dokûmenteke sosyolojîk û psîkolojîk a civaka Kurdistanê ye. Min bi salan li ser zargotin, çîrok û serpêhatiyên zindî yên civaka Êzdî lêkolîn kiriye û ev berhem afirandiye.
1. Naveroka Pirtûkê: Ji Zargotinê Ber bi Rastiyê ve
Min di pirtûkê de bal berdaye ser xalên ku heta niha di dîrokê de hatine veşartin:
• Bandora Peyvê: Naveroka pirtûkê li ser wê "peyva neqenc" (nifira ku bi tîpa Ş... destpê dike) hatiye hûnandin. Ez şirove dikim, ka ev peyv çawa wekî çekekî psîkolojîk li dijî Êzdiyan hatiye bikaranîn û ev peyv bûye sedema tecrîdeke mezin a civakî.
• Dengê Rûspiyan: Di pirtûkê de hevpeyvînên bi rûspî û zanyarên Êzdî re hene. Ev kesên ku şahidiya ferman û zilmê kirine, buyerên ku di bin "sîngê wan de veşartî mane" bi devê xwe dibêjin. Ev yek pirtûkê dike çavkaniyeke zindî.
• Têkiliyên Olî û Civakî: Min bi mînakên ji gund û bajaran nîşan dide ka çawa kurdên misilman ên nezan, bi bandora fetwayan, cîranên xwe yên Êzdî ji xwe dûr kirine û ev yek bûye sedema şikandina pişta yekîtiya neteweyî.
2. Giringiya Pirtûkê: Çima Divê Em Vê Pirtûkê Bixwînin?
Giringiya vê berhemê di çend xalan de dikare were kurtebirî kirin:
• Hilweşandina Tabûyan: Ev pirtûk li dijî wê hişmendiya ku dibêje "Êzdiyatî oleke girtî û tarî ye" derdikeve. Bi awayekî zanistî û felsefî nîşan dide ku di Êzdiyatiyê de ti hez li dijî Xwedê tune ye; ev yek tenê îftirayeke dîrokî ye.
• Parastina Nasnama Kurdî: Ez bi belgeyan îspat dikim ku, Êzdiyatî "depoya çanda Kurdî" ye. Gava ku hemû aliyên Kurdistanê di bin bandora ziman û çandên biyanî de bûn, Êzdiyan bi duayên xwe, bi qewlên xwe û bi jiyana xwe ya resen, Kurdîtiya herî pak parastiye.
• Hişyariya Rewşenbîran: Ez bi vê Pprtûkê rexneyeke tund li "rewşenbîrên Kurd" dikim. Dibêjim ku, heta em dîroka Êzdiyatiyê rast fêm nekin, em nikarin bibin xwedî nasnameyeke neteweyî ya saxlem. Giringiya pirtûkê li vir e ku rêya yekîtiyê di "nasîna hevûdu" re derbas dibe.
• Belgekirina Zilma Dîrokî: Di pirtûkê de tê xuyakirin ku zilma li ser Êzdiyan ne tenê bi şûr, lê bi ziman û peyvan jî hatiye kirin. Ev pirtûk dibe dengê wan zarokên Êzdî yên ku ji ber "peyva neqenc" nekarîne herin dibistanan.
Encam
Pirtûka min , wekî ku Medya Kitabevi jî tîne ziman, "qateke rastiya rûçikê me ye". Giringiya herî mezin a vê pirtûkê ev e: Ew me mecbûr dike ku em ji wê nezanîna sedsalan şiyar bibin û rûmeta her endamekî civaka xwe biparêzin.
Gelek spas ji bo rêvebirên „Medya Kitabevi“ û parvekirina wan ! Keremkin hinek ji nêrînên wan jî di lînka wan de bixwînin:
"Kemal Tolan, bi kurmanciya xwe yi henün ü herikbar tabloyek ji me re nigar kiriye; ev tablo, him derhişe me diteyisine, him binhişe me. him vebej e, him şanidar. gava ku em dixwinin, em xwe dibinin, gava ku em temaşe dikin, em xwe dixwinin. me him bi belengazi ü bindestiya me dihesine ü him bi barbariya me. me him bi bindestiya me dihesine ü him bi bindestiya bindestiya me. her rüpeleki ve tabloye, qateki rastiya me ye; em her rüpelqateki ü qatrüpeleki diqulipinin, em süreteki ji süreten xwe dibinin; rüpelek, mişt melo-dram; rüpelek, tiji tecawiz, neheqi ü kevneperesti; rüpelek, xetimi ye ji azar ü eşe, rüpelek, gewimi ye ji ricimandin ü talankeriye.
Qatek ji ser qateki radibe ü em, me dibinin; em rastiya rüçike xwe dibinin; em bisilmaniya xwe yi barbar dibinin; em ezdahitiya xwe yi saf i beguneh dibinin. hew reya mikurhatine li ber me vekiri dimine: ditin ü mikurhatina me, ma'de me ji me dixeline; em rürreşiya bisilmantiya xwe yi zordest dibinin; em birakujiya xwe dibinin; em desten xwe yi bi xwin dibinin. xwina birayen me yi ezidi ji sere tilliken me diniqite; behna talane ji desten me te ü em dibinin, dixwinin, dihisinin...
Em qateki ji ser qateki, rüpeleki ji ser rüpeleki radikin, diqulipinin: dil ü hişe kemal tolan, li diwana qesra bira me dinihirine: liyan e, dile min xemxwiri liyan e birayen min i bisilman rahiştine şür ü mertale dijminan e bi xezeb digirin ser me ezdiyan e bi dare zore qizen me vediqetinin ji ber pexilen deyan e gotinen neqenc dikin ji bo ola me ü tawizi melek, dile min liyan e me diqewirinin ji welate bav ü kalan talanen me dimine bi wan e dile min liyan e, oooüyyyy, dile min liyan e!"
Nivîskar û lêkolînerê Êzdiyatiyê Kemal Tolan
* https://books.google.de/.../Genge%C5%9Fe_%C3%BB_Sedem%C3...
https://www.medyakitabevi.com/gengese-u-sedemen-peyva-ku-ezdi-bilevnakin.html?